QAZAQ GREEN.  Жаһандық парниктік газдар шығарындыларының 75 пайыздан астамы энергия алу үшін қазба отындарының жағылуына байланысты. Сенімді және экологиялық таза энергиямен жабдықтаудың болмауы білім беру, денсаулық сақтау және экономика саласындағы дамуға кедергі келтіреді, деп хабарлайды БҰҰ Жаңалықтар орталығы.

Осылайша, дамушы аймақтардың көпшілігі әлі күнге дейін күнделікті өмірде ластаушы қазба отындарына тәуелді, бұл олардың халқының кедейлік деңгейін нашарлатады. Ауылдық жерлерде шамамен 1,5 миллиард адам ағаш немесе көңді жағу сияқты қауіпті, зиянды және тиімсіз тамақ дайындау жүйелерін пайдаланады. Бұл жыл сайын 3,2 миллион мезгілсіз өлімге әкеледі деп есептеледі.

26 қаңтарда атап өтілетін Халықаралық таза энергия күнінде БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш елдерді жаһандық энергетикалық ауысуды жеделдетуге шақырды.

Прогресті жеделдету

Жан басына шаққандағы жаңартылатын энергия көздерінің белгіленген қуаты жыл сайын өсімін жалғастыруда және дамушы елдерде жаңа максимумға жетті – 2015 жылғы 155 ваттпен салыстырғанда бір адамға 341 ватт.

«Әлем өзгеруде, бірақ біз жеделдетуіміз керек», – деп мәлімдеп БҰҰ Басшысы өз жолдауында халықаралық қауымдастықтың міндеті қазба отындарынан әділ және реттелген түрде бас тарту арқылы температураның 1,5 градустан асуын «мүмкіндігінше елеусіз, қысқа және қауіпсіз ету» екенін атап өтті.

Бас хатшының айтуынша, жаңартылатын энергия қазірдің өзінде трансформацияның негізгі қозғалтқышына айналуда. Көптеген аймақтарда олар жаңа энергияның ең арзан көзі болып табылады, өткен жылы әлемде алғаш рет жел, күн және басқа да «жасыл» энергетика көмірге қарағанда көбірек электр энергиясын қамтамасыз етті.

Гутерриш таза энергетика климаттың өзгеруімен күресуге көмектесіп қана қоймай, дамуға ықпал ететінін атап өтті: электр энергиясынсыз өмір сүретіндерге оған қол жеткізуге мүмкіндік береді, тамақ дайындаудың қауіпсіз әдістерін ұсынады, денсаулық пен білім беру саласындағы көрсеткіштерді жақсартады, жұмыс орындарын ашады және елдердің геосаяси күйзелістер мен отын нарығындағы баға тұрақсыздығына тәуелділігін төмендетеді. БҰҰ мәліметтері бойынша, жаңартылатын энергияға салынған әрбір доллар қазба отынына салынған инвестициядан үш есе көп жұмыс орнын ашады.

Әділ ауысу

Алайда, Гутерриш атап өткендей, ауысу қарқынын арттыру қажет. Энергетикалық желілер жаңартылатын энергия көздерінің өсуіне ілесе алмайды, ал жоғары қаржылық шығындар әлі де көптеген дамушы елдерді артта қалдырады.

Бас хатшы 2030 жылға қарай әкімшілік және қаржылық кедергілерді жою және халық пен өнеркәсіп үшін таза энергияға қол жеткізуді қамтамасыз ету арқылы жаңартылатын энергия көздерінің әлемдік қуатын үш есеге арттыруға шақырды. Ол энергия желілерін жаңғыртудың, энергияны сақтау жүйелерін дамытудың және жеткізу тізбектерін, оның ішінде аса маңызды минералдар саласында әртараптандырудың маңыздылығын атап өтті.

Оның айтуынша, ауысудың әділдігіне – жұмысшылар мен жергілікті қоғамдастықтарды қорғауға, білім беруді қолдауға және жаңа экономикалық мүмкіндіктер жасауға ерекше назар аудару керек.

Қаржы секторына Бас хатшы дамушы елдер үшін капитал құнын төмендетуді, ал көпжақты даму банктеріне тәуекелдерді барынша азайтуды және жеке инвестицияларды тартуды ұсынды.

«Таза энергия – бұл жақын болашақ, – деп мәлімдеді Гутерриш. – Осы сәтті пайдаланып, жаңартылатын энергия саласындағы революцияны әлемнің түкпір-түкпіріне жеткізейік».