Әлемдегі ЖЭК нысандарында жұмыспен қамтылғандардың жартысына жуығы «жасыл» энергетика қарқынды дамып келе жатқан Қытай азаматтарына тиесілі болды. Бұл салада ҚХР-да 7,3 млн адам немесе жаһандық көлемнен 43,9% жұмыс істеді. Үндістанда ЖЭК нысандарына 1,3 млн адам немесе 7,7% қызмет көрсетті. Азияның қалған бөлігінің жалпы үлесі 14,9% құрады. Еуропалық одақ елдерінде секторда жұмыспен қамтылғандардың саны өте көп болды: 1,8 миллион адам немесе саладағы жалпы көлемнен 10,8%.
IRENA баяндамасында Қазақстан туралы айтылған жоқ. Бұл ҚР-да секторда жұмыспен қамтылғандардың саны Қытай сияқты ірі елдермен де, әлем өңірлерімен де салыстырғанда өте аз екендігіне байланысты. Біз ҚР СЖРА Ұлттық статистика бюросының (ҰСБ) есептері бойынша ақпаратты бақыладық. Өткен жылдың шілде айының басындағы мәліметтерге сәйкес, Қазақстанда ЖЭК нысандарында 2,1 мың адам ғана жұмыспен қамтылған. Айта кетейік, бұл топқа ірі гидроэлектр станцияларда жұмыс істегендер кірмеген. 2020 жылдың басымен салыстырғанда көрсеткіш 2 есе өсті.
Жалпы оң үрдіспен объектілердің түрлері бойынша серпінде айырмашылықтар байқалады. Мысалы, шағын ГЭС секторында (35кВт⋅сағ) дейін) жұмыспен қамтылғандар саны бір кезеңде екі есеге жуық, 1,4 мыңнан 640 адамға дейін қысқарды. Қазақстандықтар күн панельдерін орнатумен және пайдаланумен айналысатын компанияларда жұмыс істеді: 674 адам. Олардың саны соңғы жылдары елеусіз өзгерді. ЖЭК саласында жұмыспен қамтылғандар саны бойынша бірінші орында жел энергетикасы кәсіпорындарының сегменті болды: 746 адам.
Сонымен қатар, тікелей жаңартылатын энергетика кәсіпорындарында жұмыспен қамтылғандар — бұл «жасыл» жұмыс орындарындағы жұмысшылардың бір бөлігі ғана. Естеріңізге сала кетейік: бұл экологияны қалпына келтіруге немесе сақтауға ықпал ететін ұйымдардағы жұмыс орындары. Мұндай жұмыс орындарында жұмыспен қамтылғандардың жалпы саны, ҰСБ мәліметтері бойынша, 2024 жылы шамамен 48,8 мың адамды құрады.
Соңғы жылдары ЖЭК объектілерінде жұмыспен қамтылғандар санының екі есе өсуі бірінші кезекте сандық факторлармен түсіндіріледі. Жыл сайын елімізде жаңартылатын энергетика кәсіпорындарының өздері көбірек қызмет көрсетуі керек. Тиісінше, қазақстандық энергетикадағы ЖЭК объектілерінің үлесі де артып келеді. ҚР Энергетика министрлігінің (ЭМ) деректеріне сәйкес, өткен жылдың қорытындысы бойынша олардың электр энергиясын өндіру үлесі 7%-ға жетті. Бұл «таза» энергияның үлесін арттыру жөніндегі жоспарлы бағдарламаның нәтижесі. 2020 жылмен салыстырғанда айырмашылық айтарлықтай байқалады: 4,2 пайыз тармаққа.
Бейінді ведомствоның хабарлауынша, өткен жылдың соңында елімізде 162 ЖЭК нысаны жұмыс істеген. Оның 9-ы 2025 жылы пайдалануға берілді. Қарағанды, Ақтөбе, Маңғыстау, Ұлытау және Жетісу облыстары «жасыл» энергетиканы дамыту өңірлеріне айналды.
Ағымдағы жылы ҚР ЭМ мамандары ЖЭК тағы 10 нысанын, оның ішінде 4 жел, 5 күн және бір гидроэлектр станцияны пайдалануға беру жоспарын құруда. Олардың жиынтық қуаты 245 мегаватт құрайды.
ҚР ЭМ деректері ЖЭК объектілерінің белгіленген қуатының да, электр энергиясын өндіру көлемінің де тұрақты өсуін көрсетеді. 2020 жылдан бастап бұл объектілердің белгіленген қуаты 1,6-дан 3,5 ГВт-қа дейін ұлғайды, бұл «жасыл» энергетика саласындағы жобалардың ауқымды іске асырылуын айғақтайды.
Сонымен қатар, электр энергиясын өндіру көлемі де өсуде: 2020 жылы 3,2 млрд кВт⋅сағ-тан көрсеткіш 2025 жылға қарай 8,6 млрд кВт⋅ сағ-қа дейін өсті. Жыл сайынғы өсім шамалы ауытқулармен болса да тұрақты болды. Бұл ЖЭК жаңа объектілерін кезең-кезеңімен пайдалануға беруге, сондай-ақ генерацияға әсер ететін маусымдық факторларға байланысты болуы мүмкін.
2025 жылғы тікелей серпінге қарасақ, ол қалыпты болды: плюс 13,6%. Бірінші кезекте, бұл өсімді жел электр станцияларының жаңа қуаты қамтамасыз етті. ЖЭС энергиясын өндіру 19,2%-ға, 5,4 кВт-қа дейін өсті. Аз әсерлі прогресті күн электр станциялары көрсетті: плюс 8,1%. ҚР ЭМ ақпараты бойынша, ағымдағы жылы ЖЭК объектілері энергия өндірудің жиынтық көлемін 8,8 млрд кВт⋅сағ дейін жеткізуді жоспарлап отыр. Бұл барлық жоспарланған жобалар кесте бойынша жүзеге асырылған жағдайда ғана болады.
https://qazaqgreen.com/kz/news/kazakhstan/3423/