QAZAQ GREEN. Түркия электр энергиясына өсіп келе жатқан сұранысты қамтамасыз ету үшін электр желілеріне, энергия сақтау жүйелеріне және энергия тиімділігіне инвестиция салуды жеделдетуі қажет. Бұл туралы Халықаралық энергетика агенттігінің (ХЭА) 4 қыркүйекте жарияланған Түркияның 2026 жылғы энергетикалық саясатына шолуында айтылған.
Агенттіктің дерегінше, 2005–2024 жылдары Түркияда электр энергиясын тұтыну жыл сайын орта есеппен 5%-ға жуық өскен. Бұл ХЭА-ға мүше елдер арасындағы ең жоғары көрсеткіш. Агенттік сұраныстың жоғары өсу қарқыны 2035 жылға дейін сақталады деп күтеді.
Сұраныстың артуымен қатар Түркия жаңартылатын энергетика қуаттарын да белсенді ұлғайтып келеді. 2025 жылы елдегі электр энергиясы өндірісінің 43%-ы жаңартылатын энергия көздеріне тиесілі болды. Ұлттық энергетикалық жоспарға сәйкес, бұл үлесті 2035 жылға қарай 55%-ға жеткізу көзделген.
Күн энергетикасы ең жоғары қарқынмен өсетін бағыттардың бірі болмақ. ХЭА болжамынша, 2035 жылға қарай күн электр станцияларының белгіленген қуаты 2024 жылғы деңгеймен салыстырғанда төрт есеге жуық артады. Жел энергетикасының қуатын үш есеге ұлғайту жоспарланған. Бұдан бөлек, Түркияның энергетикалық теңгерімінде алғаш рет атом энергетикасы пайда болады деп күтіледі.
ХЭА жаңартылатын энергетиканың қарқынды дамуы электр желілері мен энергия сақтау инфрақұрылымын қатар кеңейтуді талап ететінін атап өтті. Түркия 2035 жылға дейін электр энергиясын беру желілерін ауқымды түрде кеңейту мен жаңғыртуды, сондай-ақ 7,5 ГВт жаңа аккумуляторлық энергия сақтау қуатын іске қосуды жоспарлап отыр.
Агенттік күн және жел генерациясының көлемі ұлғайған сайын энергия сақтау жүйелері мен басқа да икемділік құралдарының маңызы арта түсетінін атап өтті. Олар жаңартылатын энергияның өсіп келе жатқан көлемін электр жүйесіне қосып, оның тұрақты жұмысын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Шолуда Түркияның Еуропа, Таяу Шығыс және Каспий өңірі арасындағы аймақтық энергетикалық торап ретіндегі рөліне де назар аударылған. Елдің газ тасымалдау жүйесі бірнеше жеткізуші елдермен байланысты, оның ішінде Оңтүстік газ дәлізі арқылы өтетін бағыттар бар. Сонымен қатар Түркияда сұйытылған табиғи газды қабылдайтын бес терминал жұмыс істейді.
Ішкі газ өндіру көлемінің артуы да Түркияның энергетикалық қауіпсіздігін нығайтатын фактор ретінде бағаланады. Атап айтқанда, Қара теңіздегі Сакарья кен орнында өндірісті кезең-кезеңімен ұлғайту нәтижесінде жылына 16,5 млрд текше метрге дейін газ өндіру жоспарланған. Бұл Түркияның 2024 жылғы жалпы газ тұтынуының төрттен бірінен астамына тең.
Сонымен қатар ХЭА Түркияға энергетика нарығындағы реформаларды аяқтауды, электр энергетикалық жүйесінің икемділігін арттыруды және энергия тиімділігін көтеру қарқынын жеделдетуді ұсынады. Агенттік атом энергетикасы жобаларын қаржыландырудың тұрақты тетіктерін қалыптастыру қажеттігін де атап өтті.
ХЭА бағалауынша, Түркияның алдағы энергетикалық саясаты энергетикалық қауіпсіздік, климаттық мақсаттар және өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігі мәселелерін өзара байланыстыра қарастыруы тиіс.
Түркия өткен жылы алғашқы Климат туралы заңын қабылдады. Құжат ұлттық шығарындылар саудасы жүйесін қалыптастырудың құқықтық негізін қалады. ХЭА ендігі міндет нормативтік базаны әзірлеуден оны іс жүзінде жүзеге асыруға көшу екенін атап өтті.
ХЭА атқарушы директоры Фатих Биролдың айтуынша, Түркия жаңартылатын энергетиканы дамыту, инфрақұрылымға инвестиция салу және аймақтағы энергетикалық рөлін күшейту арқылы берік негіз қалыптастырған. Ендігі кезеңде электр желілеріне, энергетикалық жүйенің икемділігіне және энергия тиімділігіне инвестиция салу қарқынын арттыру маңызды.
https://qazaqgreen.com/kz/news/world/3837/